Appingedam Delfzijl Eemsmond presenteren

STAAT IN EEMSDELTA

Kunst en architectuur in Eemsdelta

vergroot

afdrukken Kerkgebouw

Architectuur
toon vergroting Kerkgebouw
toon vergroting Kerkgebouw
toon vergroting Kerkgebouw

De kerk is in de eerste helft van de 13de eeuw gebouwd en is gewijd aan de heilige Nicolaas. Deze populaire heilige werd ondermeer vereerd door vissers en scheepslieden, die er in Oldenzijl veelmoeten zijn geweest.
De kerk heeft een halfronde, enigszins verlaagde, inspringende absis en een schip dat uit vier traveeën bestaat. De twee westelijke traveeën werden al vroegtijdig herbouwd, het koorgedeelte bleef bewaard.
De kerk is zowel aan de binnen- als aan de buitenkant rijk versierd met metselwerk. Omdat er nogal wat romaanse kenmerken zijn, is de bouwstijl vroegromano-gotisch te noemen. Zo is de absis een mooi voorbeeld van romaanse bouwkunst. De gevel is verdeeld in een beneden- en bovenzone. In de benedenzone zijn spaarvelden aangebracht en in de bovenzone wisselen nissen en vensters elkaar af. De muur wordt bovenin afgesloten door een rondboogfries. De rondvensters van het oostelijke schipgedeelte zijn omgeven met kraalprofielen. De oostelijke helft van de oorspronkelijke noordelijke en de zuidelijke ingang tekenen zich nog in het muurwerk af. Bij de herbouw van het westelijke schipgedeelte werden nieuwe ingangen in de dichtzettingen aangebracht. Oorspronkelijk zaten mannen en vrouwen gescheiden van elkaar in de kerk. Daarom waren er altijd ingangen aan de noord- en de zuidzijde; de vrouwen gingen door de noordingang naar binnen en de mannen via de zuidingang. De noordingang van de kerk is dichtgemetseld, in de zuidmuur is de latere ingang gehandhaafd.
De laagzittende ronde vensters die voor het koor aan het eind van de beide zijden van het schip zijn geplaatst, worden ‘hagioscoop’ genoemd. Deze vensters kunnen louter decoratief zijn geweest, maar ook kunnen ze bedoeld geweest zijn mensen die uitgesloten waren van de dienst, de mogelijkheid te bieden toch het altaar te zien.
Ooit heeft er bij de kerk een losse toren gestaan, maar deze is vervangen door een dakruiter op het kerkdak (1683). De 13de-eeuwse klok - een van de oudste in de provincie- die in deze toren dienst deed, is in Warfhuizen terechtgekomen. De ‘nieuwe’ klok uit 1683 van W. Beeldsnijder werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers meegenomen, kwam terug maar bleek in 1945 in de kerk van Olst geplaatst te zijn. De klok werd teruggehaald en doet weer dienst in Oldenzijl.

In de kerk zijn het koorgedeelte en de gewelven het meest in het oog springend. Van de oorspronkelijke gewelven zijn alleen die in de koortravee bewaard gebleven. Hier is een meloengewelf gebouwd met vier ribben die in een sluitsteen samenkomen. De andere gewelven zijn vervangen door een houten zoldering, die wat blauwer is dan de traditionele blauwgroene zolderingen.
De absiswand heeft brede rondboognissen met daarboven drie rondboogvensters die het koor rijkelijk van licht voorzien.
In de kerk zijn ook nog een 18de-eeuwse herenbank en preekstoel te bewonderen. De herenbank met opzetstuk is, te oordelen naar de wapenschilkden,m in opdracht van de families Alberda en Clant vervaardigd. De families Clant, Horenken en Rengers laten op een gedenksteen uit 1683 trots weten dat de kerk door hen verrijkt is met een dakruiter, een klok en een uurwerk.


Bron: Plas, Harm en Plas Wim (2008) Religieus erfgoed in Groningen: oude kerken in de ommelanden. Bedum: Profiel Uitgeverij

De kerk is in het bezit van de Stichting Oude Groninger kerken.

De kerk van Oldenzijl maakt onderdeel uit van het project Landmerken

Kenmerken

  • Locatie: Oldenzijl - Oldenzijlsterweg 4
  • Plaats: Oldenzijl
  • Bouwjaar: 13de Eeuws
  • Onderdeel van project: Landmerken

Deze website wordt u aangeboden door de gemeentes:

logo logo logo

Met dank aan:

logo logo logo logo

Colofon | Proclaimer